Mục 4
Một đời
trọn vẹn
Điệp viên hoàn hảo
Phạm Xuân Ẩn trên đường phố Sài Gòn trong ngày cuối cùng của chiến tranh
Cuộc đời nhà báo Phạm Xuân Ẩn không chỉ được viết nên bằng những báo cáo tình báo chiến lược đầy giá trị đối với cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, mà còn có thể viết nên bằng ngôn từ, bằng sự hiểu biết về sự thật và bằng cả sự lựa chọn im lặng đáng suy ngẫm của một nhà báo giỏi nghề - sáng tâm.
Di sản Ông quang minh chính đại và tận tình tận nghĩa với bạn bè, dù họ là đồng đội hay trong hàng ngũ đối phương. Ông bảo ông không bao giờ ân hận những gì mình đã làm, nghĩa là ông không có ảo tưởng làm vừa lòng tất cả.
Ông không khai thác thông tin để nổi tiếng, không dùng ngòi bút để phục vụ cái tôi. Ông dùng nghề báo để hiểu người, để kể lại, để kết nối và để hóa giải những hiểu lầm giữa các nền văn hóa, giữa người Việt và người Mỹ, giữa người lính và thường dân.
Trong suốt những năm tháng khốc liệt nhất của đất nước, ông là người mang hai thân phận, hai lý tưởng tưởng chừng đối lập, nhưng chỉ có một lòng trung thành duy nhất – dành trọn cho Tổ quốc Việt Nam.
Trong lịch sử tình báo chiến tranh, ít ai thành công như Phạm Xuân Ẩn. Suốt mười lăm năm chiến tranh ở Đông Dương, ông bước đi giữa hai thế giới, vừa làm một nhân viên tình báo, vừa làm báo
KHEN THƯỞNG
Huân chương Độc Lập hạng nhì
Huân chương Quân công hạng ba
Huân chương Chiến thắng hạng ba
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất
Huân chương Chiến công
(1 hạng nhất; 2 hạng nhì; 1 hạng ba)
Huân chương Chiến sĩ Vẻ vang hạng nhất, nhì, ba
Huy chương Quân kỳ Quyết thắng
Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng
“Chiến thắng rỡ ràng của chúng ta, ông Ẩn đã đóng góp một phần rất lớn bằng những tài liệu tối quan trọng, những phân tích chiến lược sắc bén, những dự báo quân sự, chính trị thiên tài”
Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt
Anh là một người bị xẻ đôi có lòng trung chính cao độ, một người sống với sự giả dối nhưng lại nói toàn sự thật.
Thomas A.Bass (Báo Người New York)
“Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn là một trong số ít những ngôi sao sáng nhất của ngành tình báo. Nay ông đã về với tiền nhân, ngôi sao sáng đã trở về hội tụ cùng chòm sao sáng, chúng tôi không biết nói gì hơn ngoài sự tiếc thương…”
Trung tướng Nguyễn Chí Vịnh
Ngày 20 tháng 9 năm 2006
Phạm Xuân Ẩn đã qua đời tại Bệnh viện 175, Thành phố Hồ Chí Minh vào lúc 11h20 sau một thời gian lâm trọng bệnh Hưởng thọ 80 tuổi